Tıbbi fizyoloji, insan vücudunun normal işleyişini hücre düzeyinden sistemlere kadar inceleyen temel bir bilim dalıdır. Tıp fakültelerinde temel tıp bilimlerinin önemli bir parçası olarak okutulur ve Guyton & Hall gibi klasik kaynaklara dayanır. Aşağıda, fizyolojinin ana konularını özetleyen özgün bir ders notu tarzı yazı hazırladım. Bu, genel bir bakış sağlar; detaylı çalışma için üniversite ders materyalleri veya standart kitaplar önerilir.1. Fizyolojiye Giriş ve HomeostaziFizyoloji, canlı organizmanın çevresel değişikliklere rağmen iç dengesini (homeostazi) nasıl koruduğunu açıklar. Vücut, negatif geri besleme mekanizmalarıyla (örneğin, kan şekeri düşerse insülin azalır, glukagon artar) dengesini sağlar. Hücre, fizyolojinin temel birimidir; yetişkin bir insanda yaklaşık 75-100 trilyon hücre bulunur. Vücut sıvıları %60'ı oluşturur: İntraselüler (hücre içi) %40, ekstraselüler (hücre dışı) %20.2. Hücre FizyolojisiHücre membranı, fosfolipit çift tabaka ve proteinlerden oluşur; seçici geçirgenlik sağlar. Membran potansiyeli (-70 mV dinlenme potansiyeli) sodyum-potasyum pompası ile korunur. Aksiyon potansiyeli, sinir ve kas hücrelerinde uyarının yayılmasını sağlar: Depolarizasyon (Na+ girişi), repolarizasyon (K+ çıkışı).3. Sinir Sistemi FizyolojisiMerkezi sinir sistemi (beyin ve omurilik) ve periferik sinir sistemi'nden oluşur. Nöronlar, dendrit-akson yapısıyla impuls iletir. Sinapslarda nörotransmitterler (asetilkolin, dopamin vb.) rol oynar. Otonom sinir sistemi, sempatik (savaş-kaç) ve parasempatik (dinlen-beslen) dallara ayrılır.4. Kas Fizyolojisiİskelet kası, çizgili yapıdadır; kayan iplikçik modeli ile kasılır (aktin-miyozin etkileşimi, Ca++ bağımlı). Düz kas (damar, bağırsak) ve kalp kası ayrı özellikler gösterir.5. Dolaşım Sistemi FizyolojisiKalp, dört odacıklı pompadır; kardiyak siklus (sistol-diyastol) ile kan pompalar. Kardiyak output = nabız x strok volüm. Kan basıncı, arterlerde 120/80 mmHg civarındadır; baroreseptörler regüle eder.6. Solunum Sistemi FizyolojisiAkciğerlerde gaz alışverişi olur. Ventilasyon (hava giriş-çıkış), perfüzyon (kan akımı) dengelidir. Oksijen taşıması hemoglobinle, CO2 bikarbonat olarak gerçekleşir.7. Böbrek ve Vücut Sıvı DengesiBöbrekler, filtrasyon-reabsorpsiyon-sekresyon ile sıvı-electrolit dengesini sağlar. ADH ve aldosteron gibi hormonlar rol alır.8. Endokrin SistemHormonlar (insülin, tiroid, kortizol vb.) bezlerden salınır; hedef organlarda etki eder.9. Sindirim ve MetabolizmaBesinler emilir, enerji üretilir. Karaciğer merkezi rol oynar.10. Üreme FizyolojisiErkek-kadın üreme hormonları ve döngüleri.Bu özet, tıp fakültesi müfredatının temelini kapsar. Daha fazla detay için Guyton & Hall Tıbbi Fizyoloji kitabını inceleyin (Türkçe baskıları mevcut).
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Tıp Bilimleri - Tıp Fakültesi Dersleri Tıp Ders Notları