Uykusuzluk, uykuya dalma, uykuyu sürdürme veya kaliteli uyku alamama sorunu olarak tanımlanır ve yetişkinlerin önemli bir kısmını etkiler. Tek bir nedeni yoktur; genellikle birden fazla faktör bir araya gelerek sorunu tetikler veya kronikleştirir. Güncel araştırmalar (2025 itibarıyla), uykusuzluğun hem psikolojik hem fizyolojik kökenleri olduğunu ve beyindeki hiperuyarılma durumunun (aşırı aktiflik) merkezi rol oynadığını gösteriyor.
En Yaygın Nedenler:
- Stres ve Kaygı: Günlük hayatın baskıları, iş veya ilişki sorunları zihni gece de meşgul eder. Kronik stres, kortizol hormonunu artırarak uyku döngüsünü bozar.
- Psikiyatrik Durumlar: Depresyon, anksiyete bozuklukları veya travma sonrası stres en sık eşlik eden faktörlerdir. Yeni çalışmalar, uykusuzluğun depresyon riskini ikiye katladığını ortaya koyuyor.
- Kötü Uyku Alışkanlıkları: Düzensiz yatma saatleri, yatak odasında ekran kullanımı, geç saatte ağır yemek veya kafein tüketimi sirkadiyen ritmi (vücut saatini) altüst eder.
- Fiziksel Hastalıklar ve Ağrı: Kronik ağrı (artrit, sırt sorunu), reflü, kalp yetmezliği veya tiroid sorunları uykuyu böler.
- İlaçlar ve Maddeler: Bazı antidepresanlar, alerji ilaçları, kafein, nikotin veya alkol uyku kalitesini düşürür.
- Diğer Uyku Bozuklukları: Uyku apnesi, huzursuz bacak sendromu gibi durumlar uykusuzluğu tetikleyebilir.
- Bağırsak mikrobiyotasındaki dengesizlik (disbiyozis) ve sirkadiyen ritim bozuklukları, beyin-bağırsak ekseni üzerinden uykusuzluğa katkı sağlıyor.
- Genetik yatkınlık önemli; ailede uykusuzluk öyküsü olanlarda risk更高.
- Yeni çalışmalar, uykusuzluğun yalnızlık, yaşlanma veya vardiyalı çalışma gibi faktörlerle ilişkisini vurguluyor.
Tıp Bilimleri - Tıp Fakültesi Dersleri Tıp Ders Notları
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Tıp Bilimleri - Tıp Fakültesi Dersleri Tıp Ders Notları