L-Teanin (veya L-theanine), özellikle yeşil çay (Camellia sinensis) bitkisinde doğal olarak bulunan bir amino asit türevidir. Yeşil çaydaki teanin oranı genellikle %1-3 civarındadır; siyah çayda da bulunur ama işleme sırasında miktarı azalır. Kimyasal yapısı glutamata benzer ve beyinde glutamat ve GABA gibi nörotransmitter sistemlerini etkileyerek çalışır.Vücuda alındığında (çay içerek veya takviye olarak) hızla emilir ve genellikle 30-60 dakika içinde beyne ulaşır. En önemli özelliği rahatlatıcı ancak uyku getirici olmayan (sedatif olmayan) bir etki yaratmasıdır – yani zihni sakinleştirirken uyanık ve odaklanmış tutar.
L-Teaninin başlıca faydaları (bilimsel çalışmalara dayalı başlıca etkiler)- Stres ve kaygıyı azaltma
Beyindeki alfa dalgalarını artırır (rahatlama ve sakin odaklanma ile ilişkili beyin dalgaları). Kortizol seviyelerini düşürebilir, subjektif stres/anksiyete hissini azaltır. Özellikle stresli
Kafein, kahve, çay, kakao, çikolata, enerji içecekleri, bazı gazlı içecekler ve bazı ilaçlarda doğal olarak bulunan bir psikoaktif alkaloid maddedir. Kimyasal olarak xantin grubu uyarıcıdır ve dünyada en yaygın tüketilen uyarıcı maddedir.
Vücuda alındığında hızla emilir (özellikle mide ve ince bağırsaktan) ve genellikle 15-45 dakika içinde kan dolaşımına geçer. En yüksek etkisi 30-60 dakika arasında görülür ve yarılanma ömrü ortalama 3-7 saat arasındadır (kişiye, yaşa, karaciğer fonksiyonuna göre değişir).Kafeinin başlıca olumlu etkileri (orta dozlarda, genellikle 50-400 mg arası)
Nikotin, tütün bitkisinin (ve az miktarda bazı diğer patlıcangil familyası bitkilerin) yapraklarında doğal olarak bulunan bir alkaloid maddedir. Kimyasal formülü C₁₀H₁₄N₂ olan bu bileşik, renksiz veya hafif sarımsı bir sıvı görünümündedir ve suda kolayca çözünür. En bilinen özelliği ise çok güçlü bir bağımlılık yaratmasıdır.Vücuda alındığında (sigara, elektronik sigara, nargile, çiğneme tütünü, nikotin sakızı/yaması vb. yollarla) nikotin çok hızlı bir şekilde kana karışır ve 10-20 saniye içinde beyne ulaşır. Beyinde özellikle nikotinik asetilkolin reseptörleri denen yapılara bağlanarak etki gösterir.
Nikotinin başlıca etkileri- Dopamin salınımını artırır → ödül ve haz hissi verir (bağımlılığın temel nedeni budur)
- Adrenalin ve noradrenalin salınımını tetikler → kalp atışını hızlandırır, kan basıncını
