taVNS (Transkutanöz Auriküler Vagus Sinir Stimülasyonu) Klinik Çalışmaları Detayları

taVNS, kulak kepçesindeki (özellikle tragus ve concha bölgeleri) vagus sinirinin auriküler dalını non-invaziv (cerrahi olmayan) elektrik stimülasyonuyla uyararak parasempatik sistemi aktive eden bir yöntemdir. Son 5-10 yılda klinik araştırmalar hızla artmış durumda; 2020 sonrası yüzlerce çalışma ve birden fazla meta-analiz yayınlandı. İşte başlıca klinik uygulama alanları ve bulgular (2023-2025 arası güncel verilere dayanarak):1. Depresyon (Major Depresif Bozukluk ve Tedaviye Dirençli Depresyon)

• Birden fazla randomize kontrollü çalışma (RCT) ve meta-analiz taVNS'in depresyon semptomlarını önemli ölçüde azalttığını gösteriyor.
• 2023 meta-analizi (12 RCT, 838 hasta): taVNS, Hamilton Depresyon Skalası (HAMD) skorlarını anlamlı düşürüyor; sham (sahte) stimülasyona göre daha yüksek yanıt oranı veriyor; antidepresanlarla (ATD) karşılaştırılabilir etkinlik gösteriyor, hatta ATD ile kombine edildiğinde daha az yan etkiyle benzer etkinlik sağlıyor (düşük-çok düşük kanıt seviyesi).
• 2025 pilot çalışma (hastane yatışlı depresyon/anksiyete): Kısa süreli yoğun taVNS (örneğin 9 seans/gün) güvenli ve umut verici.
• Epilepsili hastalarda depresyon tedavisinde de etkili (2024 çalışma): Hafif-orta depresyonda güvenli ve semptomları iyileştiriyor.

2. Anksiyete ve Duygusal Regülasyon (PTSD, Genel Anksiyete)

• taVNS, anksiyete ataklarını azaltıyor, korku söndürme (fear extinction) hafızasını güçlendiriyor.
• PTSD'de pilot çalışmalar: Uyku kalitesini ve otonom fonksiyonu iyileştiriyor.
• Kronik ağrı/depresyon komorbiditesinde anksiyete skorlarını düşürüyor.

3. Kronik Ağrı ve Ağrı Yönetimi

• 2024-2025 scoping review ve meta-analizler: taVNS kronik ağrı (miyofasiyal, temporomandibular bozukluk - TMD, migren, postoperatif ağrı) için etkili; ağrı yoğunluğunu azaltıyor, eşlik eden depresyonu da iyileştiriyor.
• 2024 meta-analizi: Non-invaziv taVNS kronik ağrı hastalarında anlamlı fayda gösteriyor; yan etkiler minimal.
• TMD pilot RCT (2025): Oral sağlık kalitesinde büyük etki, ağrı ve anksiyete/depresyonda orta-küçük etki.

4. Diğer Alanlar

• Uykusuzluk (İnsomni): 2024 RCT ve 2025 meta-analiz: Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) ve Insomnia Severity Index skorlarını anlamlı iyileştiriyor; güvenli ve etkili.
• Fonksiyonel Dispepsi: 2025 meta-analiz: Dispepsi semptomlarını, yaşam kalitesini, anksiyete/depresyonu orta-yüksek kanıtla iyileştiriyor.
• Epilepsi: İlaç dirençli epilepside umut verici; depresyon komorbiditesinde de faydalı.
• Enflamasyon ve Diğer: COVID-19, sepsis, postoperatif enflamasyonda pro-enflamatuar sitokinleri (CRP, IL-6, TNF-α) düşürüyor; anti-enflamatuar yolakları aktive ediyor.

Güvenlik Profili

• Genel olarak çok güvenli kabul ediliyor (2022 meta-analiz ve 2024 scoping review).
• Yan etkiler genellikle hafif ve geçici: Kulak ağrısı, kızarıklık, hafif baş dönmesi, nadiren tinnitus artışı.
• Ciddi advers olaylar nadir (örneğin 1-2 vakada anksiyete atağı veya palpitasyon); sham gruplarında da benzer oranlar görülebiliyor.
• 2024 kapsamlı derleme: 23 ciddi AE rapor edilmiş, çoğu aktif stimülasyonda ama ilişki zayıf; genel tolerabilite yüksek.

Genel Değerlendirme ve GelecektaVNS, invaziv VNS'e (cerrahi implant) göre çok daha güvenli, ucuz ve erişilebilir bir alternatif. Özellikle depresyon, anksiyete, kronik ağrı ve uykusuzlukta umut verici sonuçlar var; ancak birçok çalışmada örneklem küçük, stimülasyon parametreleri (frekans genellikle 20-30 Hz, süre 20-30 dk/gün) standardize değil ve kanıt seviyesi orta-düşük arasında değişiyor. Daha büyük, uzun süreli RCT'lere ihtiyaç var.
Modern nörobilim, abdestteki kulak mesh hareketinin bu doğal uyarımı taklit edebileceğini giderek daha fazla destekliyor.
İşte taVNS cihazlarının kulak stimülasyon bölgelerini (tragus/concha) gösteren örnek görseller ve bilimsel şemalar:

Vagus sinirinin auriküler dal dağılımı ve taVNS hedef bölgeleri (tragus ve concha vurgulu):

taVNS uygulaması sırasında kulak stimülasyonu örnekleri (klinik cihazlar):

Tıp Bilimleri - Tıp Fakültesi Dersleri Tıp Ders Notları