Diz kıkırdak hasarı (kondral/kondromalazi lezyonları) tedavisi, hasarın derecesine, boyutuna, konumuna, hastanın yaşına, aktivite seviyesine ve eklemdeki diğer sorunlara (menisküs, çapraz bağ, aksiyal bozukluk vb.) göre çok farklı yaklaşımlar gerektirir.2025-2026 itibarıyla tedavi yaklaşımı şu şekilde özetlenebilir:Kıkırdak Hasarı Dereceleri (Outerbridge / ICRS sınıflaması)
- Grade 0 → Normal kıkırdak
- Grade 1 → Yumuşama ve şişme
- Grade 2 → Yüzeysel fissürler (yarıklar), ½ kalınlıktan az
- Grade 3 → Derin fissürler, kıkırdak kemiğe kadar ulaşır ama kemik açıkta değil
- Grade 4 → Kemik açıkta (tam kalınlık kaybı)
Hasar Derecesi | Boyut | Yaş / Aktivite Düzeyi | En Sık Tercih Edilen Tedaviler | İyileşme Süresi & Beklenti | Başarı Oranı (Yaklaşık) |
|---|---|---|---|---|---|
Grade 1–2 (hafif-yüzeysel) | Her boyutta | Her yaş | Konservatif (fizik tedavi + kilo kontrolü + enjeksiyon) | 3–12 ay | %70–85 iyi-çok iyi |
Grade 3 | <2 cm² | Genç–orta yaş, aktif | Mikrofraktür / AMIC / augmented mikrofraktür | 6–12 ay | %60–80 |
Grade 3 | >2–4 cm² | Genç–40 yaş | Mikrofraktür + matris (AMIC) veya MACI / hücre nakli | 12–18 ay | %70–90 |
Grade 4 | <2 cm² | Genç, çok aktif | OATS / Mosaicplasty (otojen osteokondral nakil) | 9–18 ay | %80–90 |
Grade 4 | 2–10 cm² | 15–45 yaş | MACI (matris destekli otolog kondrosit implantasyonu) | 12–24 ay | %75–92 |
Grade 4 | Çok büyük (>10 cm²) | Her yaş | Kıkırdak nakli + osteotomi / kısmi diz protezi düşünülür | Çok değişken | %50–80 |
Her derece | 50+ yaş, dejeneratif | Genellikle düşük-orta aktivite | Konservatif + hyaluronik asit / PRP / kök hücre enjeksiyonu → başarısızsa kısmi/proksimal diz protezi | 3 ay – cerrahi olursa ömür boyu | Değişken |
- Konservatif Tedavi (çoğu Grade 1-2 ve birçok Grade 3 için ilk seçenek)
- Ağırlık verme kısıtlaması (koltuk değneği)
- Fizik tedavi (özellikle quadriceps güçlendirme + propriosepsiyon)
- Enjeksiyonlar: Hyaluronik asit, PRP, nSTRIDE APS, kök hücre (seçilmiş vakalarda)
- Yaşam tarzı değişikliği (kilo verme çok kritik!)
- Mikrofraktür
Kıkırdak altındaki kemiğe delikler açılır → kan pıhtısı ve kemik iliği kök hücreleri ile fibrokartilaj doku oluşur
En ucuz ve en yaygın yöntem
Küçük alanlarda (<2–3 cm²) hala çok etkili - OATS / Mosaicplasty
Hastanın kendi dizinin (genellikle non-weight bearing bölgeden) sağlıklı kıkırdak+kemik silindirleri alınır ve hasarlı bölgeye mozaik gibi yerleştirilir
Küçük-orta boyutta Grade 4 lezyonlarda altın standartlardan biri - MACI (Matrix-induced Autologous Chondrocyte Implantation)
Hastadan alınan kıkırdak hücreleri laboratuvarda çoğaltılır → özel bir matrise ekilip hasarlı bölgeye yapıştırılır
Daha büyük lezyonlarda (4–10 cm²) en iyi uzun dönem sonuçları verir
Pahalıdır, iki aşamalı ameliyattır - Diğer Gelişen Yöntemler (seçilmiş merkezlerde)
- Allojenik kıkırdak nakli (donörden)
- Minced cartilage teknikleri (kendi kıkırdağını doğranıp eklemek)
- 3D biyoyazıcı ile kıkırdak doku mühendisliği (henüz rutin değil)
- Kıkırdak tamamen kendi kendine iyileşmez (kanlanması çok zayıf).
- Hasar ne kadar erken tedavi edilirse (özellikle Grade 3-4'te) uzun vadeli sonuç o kadar iyi olur.
- Kötü eksen (bacak çarpıklığı) varsa, sadece kıkırdak tedavisi başarısız olur → mutlaka yüksek tibial osteotomi veya femoral osteotomi ile düzeltilmelidir.
- 50 yaş üstü ve yaygın kıkırdak kaybı varsa çoğu zaman en mantıklı çözüm kısmi veya total diz protezidir.
Mutlaka diz cerrahisinde deneyimli, kıkırdak cerrahisi yapan bir ortopedi uzmanına (tercihen spor yaralanmaları veya artroplasti üst ihtisaslı) görünmelisiniz.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Tıp Bilimleri - Tıp Fakültesi Dersleri Tıp Ders Notları