Toraks, Lomber ve Sakral Vertebra Travmaları

Omurga travmaları, vertebra kırıkları ve buna bağlı omurilik hasarlarını içerir. Toraks (göğüs), lomber (bel) ve sakral (sakrum) bölgeler farklı anatomik özelliklere sahip olduğundan travma mekanizmaları, kırık tipleri ve klinik sonuçları da farklılık gösterir. Genellikle yüksek enerjili travmalar (düşme, trafik kazası) veya osteoporoz gibi düşük enerjili durumlar neden olur.

Toraks Vertebra TravmalarıToraks omurgası (T1-T12), göğüs kafesiyle desteklendiği için daha rijid bir yapıdadır ve travmalara karşı nispeten korunaklıdır. Ancak şiddetli kuvvetlerde kırık görülür.

• Yaygın kırık tipleri: Kompresyon kırığı (ön kısım çökmesi), burst kırığı (vertebra gövdesinin patlaması, omurilik kanalına parçalar kaçabilir), şans kırığı (fleksiyon-distraksiyon mekanizması).
• Nedenler: Yüksekten düşme, motor kazaları.
• Belirtiler: Sırt ağrısı, kifoz (kamburluk) oluşumu, nörolojik defisit (alt ekstremite zayıflığı, parapleji riski).
• Komplikasyonlar: Torakolomber geçişte (T11-T12) sık görüldüğü için omurilik koni medullaris seviyesinde hasar riski yüksektir.

Lomber Vertebra TravmalarıLomber omurga (L1-L5), vücut ağırlığını taşır ve daha mobil olduğundan travmalara açık bir bölgedir. En sık vertebra kırığı görülen yerdir.

• Yaygın kırık tipleri: Kompresyon kırığı (özellikle osteoporozda yaşlılarda), burst kırığı, seat-belt tipi kırık (fleksiyon-distraksiyon).
• Nedenler: Düşme üzerine popoya oturma, ağır kaldırma, trafik kazaları.
• Belirtiler: Şiddetli bel ağrısı, hareket kısıtlılığı, bazen kauda equina sendromu (idrar-gaita kaçırma, bacaklarda uyuşma).
• Komplikasyonlar: Lomber lordoz kaybı, kronik ağrı, nörolojik kayıp (alt ekstremite felci).

Sakral Vertebra TravmalarıSakrum (S1-S5), pelvik halkanın parçasıdır ve füzyone vertebra kemiklerinden oluşur. İzole sakral kırık nadir; genellikle pelvik kırıklarla birliktedir.

• Yaygın kırık tipleri: Denis klasifikasyonuna göre Zone 1 (ala kırığı), Zone 2 (foraminal), Zone 3 (merkezi, en ciddi).
• Nedenler: Yüksek enerjili travmalar (düşme, ezilme), pelvik halka yaralanmaları.
• Belirtiler: Sakral ağrı, siyatik tipi ağrı, mesane-bağırsak bozukluğu, cinsel fonksiyon kaybı.
• Komplikasyonlar: Sakral pleksus veya kauda equina hasarı, kronik instabilite.

Genel Değerlendirme ve TedaviTravma seviyesine göre nörolojik sonuçlar değişir: Toraks yaralanmada parapleji, lomber/sakralde kauda equina sendromu daha sık görülür.

• Tanı: Direkt grafi, BT (en değerli), MRG (yumuşak doku ve omurilik için).
• Tedavi: Stabil kırıkta konservatif (korse, istirahat), instabil veya nörolojik defisit varsa cerrahi (fiksasyon, dekompresyon). Osteoporotik kompresyonlarda vertebroplasti/kyfoplasti uygulanabilir.

Omurga travmaları acil durumdur; şüphede hemen tıbbi yardım alın. Erken müdahale nörolojik kayıpları azaltır.

Tıp Bilimleri - Tıp Fakültesi Dersleri Tıp Ders Notları